Laurentius, patroonheilige van het Bisdom Rotterdam

De missie van de Kerk: persoonlijk, in de parochie en als bisdom

Dit jaar bestaat het bisdom Rotterdam zeventig jaar (1956-2026). Als parochie zijn wij deel van het bisdom. Het jubileumjaar staat in het teken van de missie van de Kerk. Wat betekent dat voor ons als parochie en persoonlijk?
De Kerk heeft een missie. Niet één enkele taak, maar een drievoudige zending die haar wezen raakt en richting geeft: vieren, leren, dienen. Zolang wij het Woord van God lezen en ernaar leven, zolang wij de sacramenten vieren, met de eucharistie als bron en hoogtepunt, en zolang wij vertrouwen op de Heilige Geest en elkaar dienen in geloof, zijn volgens het Tweede Vaticaans Concilie in het bisdom de wezenlijke elementen van Kerk-zijn aanwezig.
Een drievoudige missie
Wat geldt voor het bisdom, geldt evenzeer voor de parochie. Een parochie is niet een “plaatselijke afdeling”, maar een wezenlijk onderdeel van het lichaam van Christus, opgebouwd uit levende stenen. Vanuit Woord, het sacrament en de liefdewerken is ook de kleinste parochie volledig Kerk in verbondenheid met de bisschop en de Wereldkerk.
Daarom heeft het weinig zin wanneer grote en kleine parochies met elkaar wedijveren. De enige gezonde wedijver is deze: komen we toe aan alle drie de taken? Zijn we een gemeenschap waar het woord van God gehoord wordt? Vieren we de sacramenten, waarin we door de Heer worden aangeraakt? Zijn we een gemeenschap waarin zijn liefde concreet wordt? Die drievoudige missie kan nooit worden opgesplitst of uitbesteed. We kunnen niet zeggen: de caritas doet een ander, of: het is voldoende als een ander bidt.
Ieder persoonlijk en samen
In alle geledingen van de Kerk - Wereldkerk, bisdom, parochie - moeten verkondiging, de sacramenten en de naastenliefde samen aanwezig zijn. Dat geldt ook voor ieder van ons persoonlijk. Door ons doopsel hebben wij deel aan deze missie. Dat nodigt uit tot persoonlijke vragen: hoe draag ik bij aan de verkondiging van de Naam van Jezus? Hoe is mijn leven verbonden met de sacramenten en mijn groei in geloof? En hoe maak ik de liefde van Christus zichtbaar in mijn eigen omgeving?
Deze vragen kunnen op elk niveau gesteld worden: ieder persoonlijk, als parochie, als bisdom. Wat komt er terecht van ons getuigenis? Van het vieren van de sacramenten? Van onze inzet voor caritas? En wanneer we bijvoorbeeld veel liturgie zien maar weinig diaconie, of juist veel sociale inzet maar weinig geloofstaal en overdracht, juist dan is samenwerking essentieel. De uitvoering van de missie vraagt om een voortdurende wisselwerking tussen bisdom, parochies en gelovigen. Wanneer een parochie te klein of te kwetsbaar is om bijvoorbeeld de voorbereiding op de eerste communie te dragen, ligt samenwerking met een buurparochie voor de hand. En wisselwerking is er ook als je caritas met een aantal parochies samen op kunt pakken.
Gemeenschap van geroepenen
Roeping werd vroeger vaak gezien als iets van priesters of religieuzen. Maar in de kern delen wij allemaal één roeping: samen gestalte geven aan de Kerk in deze wereld. Binnen die gemeenschap van geroepenen heeft ieder zijn eigen taak, soms in catechese, soms in liturgie, en altijd ook in caritas en diaconie. Zo wordt de missie van de Kerk werkelijk drievoudig beleefd - in het bisdom, in de parochie en in het hart van iedere gelovige.

Onderweg als volk van God: onze missie als parochie in het bisdom
Dit jaar bestaat het bisdom Rotterdam zeventig jaar (1956-2026). Als parochie zijn wij deel van het bisdom. Het jubileumjaar staat in het teken van de missie van de Kerk. Wat betekent dat voor ons als parochie?
Het bisdom: de plaatselijke Kerk
Het Tweede Vaticaans Concilie (1962–1965) heeft het begrip bisdom opnieuw en verdiepend doordacht. Een bisdom is een gedeelte van het wereldwijde volk van God, een volwaardig onderdeel van de ene, wereldwijde Kerk. Daarom spreekt de Kerk over het bisdom als de plaatselijke Kerk.
Daarmee is in de katholieke visie niet de parochie of de parochiekern de plaatselijke Kerk, maar het bisdom. In die plaatselijke Kerk heeft de bisschop een onvervangbare plaats. Hij staat in de apostolische traditie als opvolger van de apostelen. Zo blijft de Kerk van vandaag verbonden met de Kerk van het eerste uur, toen Jezus zijn apostelen zond om het geloof te verspreiden, om het volk van God op te bouwen met hun inzet van verkondiging, heiliging en de liefdewerken.

Volk van God onderweg
Het Concilie koos bewust voor de term “volk van God”, een bijbels begrip. In het Oude Testament trekt het volk van God met Mozes door de woestijn. Ze zijn ze onderweg en vormen een eenheid, met vallen en opstaan. Dat beeld is ook van toepassing op de Kerk van nu. Het bisdom is een deel van dat volk van God dat onderweg is, pelgrimerend door de tijd. Het is een levende gemeenschap van gelovigen die samen hun weg gaan in geloof, hoop en liefde.

De parochie: gemeenschap onderweg
Binnen dat grotere geheel van het bisdom heeft de parochie een eigen, bijzondere plaats. Het woord parochie komt van het Griekse “parochia”, dat letterlijk doorgangshuis betekent: een huis voor mensen die onderweg zijn. Ook al organiseren parochies hun leven zorgvuldig en leggen zij plannen vast voor de komende jaren, in de kern blijft een parochie een gemeenschap die weet dat alles wat zij heeft tijdelijk is, net zoals ons eigen leven. Het Concilie omschrijft de parochie niet zomaar als een onderafdeling van het bisdom, maar als een gemeenschap van gelovigen. De parochie is de kleinste levende cel van het bisdom, waar geloof concreet wordt beleefd, gevierd en gedeeld.

Een organisch geheel
Parochies bouwen samen het bisdom op. Een bisdom is niet een organisatie die bestaat uit losse onderdelen, maar het bisdom groeit en leeft juist wanneer parochies in beweging komen: wanneer zij vieren, dienen en verkondigen. Wat in een parochie gebeurt, werkt door in het geheel van het bisdom.
Die verbondenheid kun je het best omschrijven als een organisch geheel. Geen netwerk in technische zin, geen computernetwerk of formeel netwerk van borrels en recepties, maar een netwerk van mensen die vanuit hun geloof relaties aangaan en samen onderweg zijn. Zo zijn het bisdom en de parochie geen abstracte begrippen, maar levende werkelijkheden. Ze nodigen uit tot betrokkenheid, verantwoordelijkheid en vertrouwen: samen onderweg als volk van God.

Laurentius en onze missie als gelovigen vandaag

Als patroonheilige van het bisdom kan de heilige diaken Laurentius ons inspireren bij onze missie als Kerk: vieren, leren, dienen.

De heilige diaken Laurentius (225-258) is patroonheilige van het bisdom Rotterdam. Hij werd geboren in Spanje en kwam als migrant naar Rome, waar hij onder paus Sixtus II werkte als diaken.

In het Nieuwe Testament wordt al geschreven over de aanstelling van diakens. De apostelen legden hun na gebed de handen op voor de dienst van de ondersteuning (Handelingen 6, 1-6). Letterlijk staat er in het Grieks ‘de dienst van de tafels’. Dat betreft de tafels van de armen en de kleinen en het verdelen van de goederen naar ieders behoefte (Handelingen 2, 42-46; Handelingen 4, 32-35).

De diakens werden er specifiek voor aangesteld, maar diaconie was een verantwoordelijkheid voor de gehele gemeenschap. Ook was het takenpakket van de diaken breder dan de diaconie. In het boek Handelingen lezen we dat diakens preekten en ook doopten (Handelingen 6, 8; Handelingen 8, 5).

De schatten van de Kerk

In de iconografie wordt Laurentius vaak afgebeeld met een kelk en een geldbuidel. Hij dient aan de tafel van de Heer en beheert het geld. Laurentius ondervindt in de eucharistie wat de liefde van Christus betekent, en deelt deze liefde met de armen.

Laurentius stierf de marteldood in 258 in Rome. Toen de bisschop van Rome in de catacomben de liturgie vierde, werd hij met enkele diakens overvallen en gearresteerd door soldaten van de keizer. Het verhaal zegt, dat toen bisschop Sixtus werd afgevoerd hij tegen Laurentius zei: “Zorg alsjeblieft voor de schatten van de Kerk en over drie dagen zul jij me volgen.” De soldaten hebben Laurentius laten leven om die schatten over te dragen. Maar Laurentius bracht de keizer uiteindelijk andere schatten dan verwacht. Want in plaats van geld verzamelt hij de armen en zegt: “Zie hier de schatten van de Kerk.”

Getuigenis van liefde

Daarna werd ook Laurentius gedood. Het martelaarschap, waar Laurentius van getuigt, is een martelaarschap, waarin je jezelf geeft, zoals Jezus zichzelf geeft. Het is een getuigenis van liefde in Christus’ Naam tot het uiterste toe.

Elk jaar op 10 augustus viert de Kerk de feestdag van Laurentius. Het evangelie dat bij deze dag hoort, is Johannes 12, 24-26 over de graankorrel die in de aarde valt en sterft en zo vrucht voortbrengt.

De heilige Laurentius herinnert er steeds opnieuw aan dat diaconie, geworteld in Christus, een levende opdracht moet blijven. We moeten bidden, verkondigen en liturgie vieren én we moeten zorgen voor een netwerk van liefde, dat mensen in aanraking brengt met de liefde van Christus.